Dağcılık | ERDOĞA

Dağcılık  

turkayak

DAĞCILIK

 

"Dağcılık” deyince insanların aklına farklı farklı şeyler gelir. Kimisi oralara ne için ve nasıl çıkıldığını anlamaya çalışır, kimisi de neler yapıldığını kendince zihninde canlandırmaya çalışır. Aslında tırmanmak, hepimizin doğduğu andan itibaren sahip olduğu içgüdüsel bir dürtüdür...

Dağcılık, 19`uncu yüzyılda Avrupa`da yapılmaya başlanan bir spor dalı. Temelde; doğada/dağlık bölgelerde bir takım kar, buz, kaya tekniklerinin yazın veya kışın uygulanarak belirli bir nokta/zirve veya dağın belirli bir rotasına tırmanılması diyebiliriz. Bu noktada, neresi dağdır neresi dağ değildir sorusu bazılarının ve hatta bu sporla ilgilenenlerin bile zihnini kurcalıyor. Kabaca şöyle tarif edilebilir; orman sınırının bittiği yerde "dağ” başlar. Ülkemizde orman sınırının yaklaşık 2000 metrede olduğunu düşünürsek, 2000 metrenin üstündeki bölgelere dağ ve bu bölgelerde yapılan teknik veya yürüyüş faaliyetlerine de dağcılık diyebiliriz.

Peki, bir dağın zirvesine çıkınca ne oluyor? Çıkanın başı göğe mi eriyor? Doğrusu somut olarak hiç bir şey olmuyor, sadece fiziksel olarak bir dağın en yüksek noktasına bir şekilde varmış oluyorsunuz. Ama zihinsel ve ruhsal olarak vardığınız yer çok farklı ve kişiden kişiye değişiklik gösteriyor. İşte bu da "Niye?” sorusunun yanıtı oluyor. Bu çok özel soruya, doğaya/dağa giden herkesin kendine göre bir cevabı vardır ve saygıyla karşılanması gereken bir cevaptır. En zor ve en teknik rotalara çıkandan, doğada küçük bir hafta sonu kaçamağı yapana kadar herkesin kendine göre bir nedeni vardır dağcılık yapmak için ama hepsinin ortak özelliği doğaya karşı olan sevgi ve daha da önemlisi saygıdır.

Dağcılık zamanla kendi içinde çeşitlere ayrılmış. Günümüzde temelde üç ana çeşitten söz etmek mümkün. Yaz/kış dağcılığı, kaya/sportif tırmanış ve yapay tırmanış. Yaz/kış dağcılığı yılın herhangi bir zamanında, kamp yüküyle belirli bir noktaya kadar çıkılarak bu noktada kamp kurulması ve ardından önceden belirlenen bir rota dâhilinde, gerekirse bazı teknik malzemeler de kullanarak çıkışlar yapılmasıdır. Bu tip tırmanışların temeli yürüyüştür. İpe girilmesi gereken bir rotaya bile ulaşana kadar yürünmesi gerekir. Ayrıca dünyadaki ve ülkemizdeki birçok dağın "klasik” diye tabir edilen zirveye çıkış için en kolay ve mantıklı rotası için yürüyüş yeterlidir. Zamanla, klasik rotalara alternatif olan daha dik ve zor rotaların çıkılması isteğiyle bazı güvenlik malzemeleri icat edilmiş ve bu malzemeler yardımıyla teknik tırmanış yöntemleri geliştirilmiştir. Kaya/sportif tırmanış son 50 yıl içinde gelişmeye başlamış olan ve çok daha kısa (1-50 metre arası) dik kayaların kısa süre içinde (ortalama 1-60 dakika arası) çıkılıp inilmesi ile yapılır. Bu tip tırmanışlar büyük çoğunlukla ipe girilerek ve tırmanıcının yanı sıra bir de emniyetçinin yardımıyla gerçekleşir. Günümüzde çok popüler olan ve giderek de daha çok insan tarafından yapılan bu tür, "tırmanış bahçesi” diye tabir edilen ve bünyesinde aynı anda birçok tırmanıcıya tırmanma imkânı veren farklı zorluklarda rotalardan oluşan bölgelerde yapılır. Gebze-Ballı kayalar, Ankara-Hüseyin Gazi kayalıkları, İzmir-Kaynaklar, Antalya-Geyik Bayırı, Niğde-Cimbar Vadisi ve Adana-Anavarza ülkemizdeki önemli sportif kaya tırmanışı bahçelerinden bazılarıdır. Yapay tırmanış ise 80`lerin başında başlamış olan ve tamamen insan eliyle üretilmiş olan duvarlar ve üzerlerindeki tutamaklardan oluşan yapılara tırmanılarak yapılır. Yapay tırmanış doğaya gitmeden, şehrin ortasında bile tırmanıcılara tırmanma ve antrenman yapma olanağı sağlar. Ayrıca, seyircisiz ve yarışmasız olan dağcılık sporu yapay tırmanış duvarları sayesinde artık sportif rekabet ortamına da kavuşmuş oldu. Hatta yakın bir zamanda sportif yapay tırmanış olimpik bir spor dalı olarak olimpiyat oyunlarına da katılacak.

Dağcılıkla beraber anılması muhtemel olan bir olgu da risk faktörüdür herhalde. Dağcılık yapmamış bir insan bile zaman içinde televizyon, gazete veya filmlerden görüp duydukları ile dağcılığın bir takım riskler ve tehlikeler içerdiğini bilir. Birçok dağcı, dağcılık tehlikeli bir spordur demek istemez. Aslında dağcılık "Tehlikeli yapılabilecek bir spordur.” demek daha doğru, çünkü bir takım potansiyel risklerin bilincinde olmak ve riskleri değerlendirip hareket etmek dağcının kendi elinde. Dağdaki birçok riskin de "öngörülebilir” olduğunu düşünürsek, bu sporu tehlikeli veya güvenli yapmak bir tercih meselesidir. Bu noktada eğitimin önemini belirtmek gerekiyor. Dağcılık, bir takım teorik ve pratik eğitimlerin öğrenilmesi ve uygulanması sonrasında yapılmalı ve mutlaka bu sporda tecrübeli olan kişilerin rehberliğinde eğitimler verilmelidir.

DAĞCILARA ÖĞÜTLER

1- Öyle yakıt ve yiyecek al ki artsın, çünkü kötü hava koşulları ve kazalar dönüşü geciktirebilir. Başka bir deyimle yakıt ve yiyeceğini artacak şekilde almalısın.

2- Faaliyete gitmeden önce ocağını dene ve ona gözün gibi bak. Yoksa dağda "ocağın söner".

3- Aşağılarda ağır yük taşımaya katlan ki yukarıda rahat edesin.

4- Zaruri malzemeni bizzat çantanda taşı. Yani kendine gerekli olan malzemenin bir kısmını başkasına taşıtma (davul birinde, tokmak birinde olamaz). Aksi takdirde arkadaşının uzakta kalması veya geri dönmesi halinde dağda yaşayamazsın.

5- Malzeme ve yiyeceğini öyle bir hazırla ki kimseden bir şey istemeyesin. Çünkü burada "komşuluk olmaz".

6- Üniteni küçük tut ki manevra kabiliyetin azalmasın ve kamptan vaktinde yola çıkasın.

7- Dağda misafirlik, etiket ve unvan olmayacağını bil.

8- Kendini dağda kimse yardım etmeyecekmiş gibi hazırla ve teşkilatını ona göre yap. Bilmek gerekir ki kalabalık bir güvence değildir ve ona güvenme.

9- Çadırını kalabalık tutma. Çünkü bunda ne kadar rahat çalışırsan performansın o kadar artar.

10- Aşağılarda tahammül edebileceğin derecedeki bir soğuğa karşı dahi dağda tedbir al, açık yerini bırakma öyle ki kendini rahat hissedersin. Çünkü dağda "soğuğa karşı dayanıklılık olmaz".

11- Üşüdüğün vakit sıcak sıvılar iç. Çünkü "dağcı dışardan değil içeriden ısınır".

12- Susamasan dahi kendini içmeye zorla, içeceğin sıvıların vücut sıcaklığından aşağı olmamasına dikkat et ve bil ki saf su içilmez. Meşrubat özellikle mayhoş olmalıdır.

13- Katı ve soğuk yemeklerden kaçın ve bil ki bunların sulu olması sıvı depolarının doldurulmasına, sıcak olması enerji tasarrufuna ve ısınmaya, keza baharatlı ve tuzlu olması elektrolit açığını gidermeye yarar.

14- Yüksek irtifa dağcılığına alışmak istiyorsan dağ evinde veya kulübede kalma. Karda kıyamette çadırda veya bivakta kal ki tabiatın dilini öğrenesin. Barbaros Hayrettin hep açık denizde vuruşmayı tercih eder ve gerekçe olarak dermiş ki " kara görünürse asker yüzerek kıyıya çıkar".

15- Yaz çıkışlarında dahi şiddetli soğukla karşılaşacakmış sın gibi en mükemmel teçhizatını al, aksi olursa zarar etmezsin.

16- Kazaların inişte olduğunu unutma, dönerken acele etme ve çıkışta olduğu gibi bol sıvı almaya, iyi beslenmeye keza sık sık dinlenmeye devam et.

17- Bir defada veya bir günde gidip döneceğin yere dahi ocak, tencere ve bivak al ki kaza ya da tipi halinde yaşayabilesin (çantası boş olanın kafası da boştur).

18- Unutma, dağlar tedbirde kusur edene aman vermez.

dağcılık: belirli birtakım ilke ve kurallara dayalı olarak dağlarda yapılan yürüyüş , kampçılık ve tırmanış sporudur .

dağcı: kayada , karda ve buzda doğanın bir takım zorluklarını aşıp dağcılık tekniklerini , dağcılık araç ve gereçlerini kullanarak doruğa ulaşan veya ulaşmayı hedefleyen kişidir .

Dağcılık çeşitleri

1 . alpinizm: içerisinde kaya, kar, buzul tırmanış özelliklerini bulunduran dağcılık teknik ve malzemelerini kullanarak doğrudan zirve yapmaktır. kendi içinde 4 ana kısma ayrılır.

a . günlük yürüyüş ( hıkıng ) : doğada; sabah başlayıp  akşam biten günübirlik yürüyüştür .

b . kamplı etkinlik ( trekkıng ) : doğada yatılı olarak  ( genellikle hafta sonu ) yapılan iki günlük etkinliktir.

 c . expedıtıon: doğada uzun süreli ( genellikle 1 haftalık )  yatılı olarak yapılan etkinliktir.

d . ferrata: kayaya sabitlenmiş metal merdivenleri kullanarak tırmanmaktır. not : ( Türkiye’de henüz yapılmamaktadır )

not : bu tür etkinlikler yaz ve kış olmak üzere iki kısma ayrılmaktadır .

2 . sportif tırmanış ( sport clımbıng ) : genellikle kaya  üzerinde veya yapay duvarlarda yapılan tırmanış şeklidir .

 kendi içinde 4 ana kısma ayrılır .

1 . boulderıng : yerden fazla yükselmeden kaya tırmanma Tekniklerini kullanarak kaya üzerinde yapılan antrenmandır.

2 . kaya tırmanışı: kaya tırmanma tekniklerini ve emniyet malzemelerini kullanarak kaya üzerinde bir ip boyuna ( 50 mt. ) kadar yapılan tırmanma şeklidir.

3 . uzun duvar tırmanışı: kaya tırmanma tekniklerini ve emniyet malzemelerini kullanarak bir ip boyundan daha yüksek olan kaya üzerinde yapılan tırmanış şeklidir.

Yapay duvar tırmanışı

4 . yapay duvar tırmanışı: genellikle kapalı alanlarda ( bazen açık havada ) kimyasal malzemeler kullanılarak yapılan sabit veya ayarlanabilen duvar sistemlerini içerisinde bulunduran genellikle müsabakalara yönelik yapılmış değişik boyutlarda duvarlardır.

 değişik şekillerde ve değişik uzaklıklarda basamak ve tutamakları içermektedir. top rope ( üstten emniyetli ip ) tekniğiyle  çalışma yapılmaktadır.